Saltar al contenido

· Anthony Cazares

Todos los filósofos de la Historia de la Filosofía

Estos son todos los autores que vamos a estudiar en la serie Historia de la Filosofía: 327 capítulos, de Hesíodo a Habermas. Los primeros 17, los presocráticos, ya están hechos.

Cómo los elegimos

Elegir quién entra en una historia de la filosofía ya es una manera de contarla, así que no quisimos hacerlo a ojo. Cruzamos seis historias generales de la filosofía —Copleston, Kenny, Abbagnano, Reale y Antiseri, y para los siglos XIX y XX la Cambridge History of Philosophy 1870-1945 y la Routledge History of Philosophy— y contamos, autor por autor, cuántas le dedican un capítulo o una sección con su nombre.

  • Entra quien aparece así en al menos dos de las historias que cubren su época, o a quien Randall Collins, en su sociología de las filosofías, cuenta entre los filósofos mayores.
  • Las escuelas que no tienen ningún miembro con capítulo propio van en un episodio breve de grupo.
  • Y 14 arbitrariedades nuestras: autores que la regla deja fuera y que metemos por decisión propia, cada uno con su razón (están al final).

Cada autor tiene un capítulo con su nombre; los más extensos se publican en partes. El orden es cronológico, y dentro de cada época va por fecha de nacimiento. Esas fechas las cotejamos con las fuentes al estudiar cada época a fondo, así que el orden puede moverse un poco antes de llegar a ella.

Antes de la época clásica habrá un especial sin número que cuenta todo esto con detalle: por qué, con esta regla, Tales —«el primer filósofo»— entra de panzazo.

Los presocráticos (Cap. 0-16)

  • 0. Las fuentes: lo que sabemos lo escribieron otros
  • 1. Hesíodo y los precursores
  • 2. Tales de Mileto
  • 3. Anaximandro de Mileto
  • 4. Anaxímenes de Mileto
  • 5. Jenófanes de Colofón
  • 6. Heráclito de Éfeso
  • 7. Pitágoras de Samos
  • 8. Alcmeón de Crotona
  • 9. Parménides de Elea
  • 10. Zenón de Elea
  • 11. Empédocles de Acragante
  • 12. Filolao de Crotona
  • 13. Anaxágoras de Clazómenas (y Arquelao)
  • 14. Meliso de Samos
  • 15. Leucipo y Demócrito
  • 16. Diógenes de Apolonia

Especial sin número

  • Cómo elegimos a los filósofos de esta serie

I. Época clásica (Cap. 17-27)

  • 17. Protágoras
  • 18. Gorgias
  • 19. Pródico
  • 20. Los otros sofistas (episodio breve)
  • 21. Sócrates (en tres partes)
  • 22. Los socráticos menores: cirenaicos y megáricos (episodio breve)
  • 23. Jenofonte
  • 24. Platón (en tres partes)
  • 25. Diógenes de Sínope
  • 26. Aristóteles (en tres partes)
  • 27. La Academia antigua: Espeusipo y Jenócrates (episodio breve)

II. Época helenística y romana (Cap. 28-45)

  • 28. Teofrasto
  • 29. Pirrón
  • 30. Epicuro
  • 31. Zenón de Citio
  • 32. Arcesilao
  • 33. Crisipo
  • 34. Carnéades
  • 35. Panecio
  • 36. Posidonio
  • 37. Cicerón
  • 38. Lucrecio
  • 39. Los neopitagóricos (episodio breve)
  • 40. Filón de Alejandría
  • 41. Séneca
  • 42. El platonismo medio (episodio breve)
  • 43. Epicteto
  • 44. Marco Aurelio
  • 45. Sexto Empírico

III. Antigüedad tardía (Cap. 46-51)

  • 46. Plotino
  • 47. Porfirio
  • 48. Jámblico
  • 49. Hipatia
  • 50. Proclo
  • 51. Damascio

IV. Edad Media: latina, islámica y judía (Cap. 52-109)

  • 52. Justino mártir
  • 53. Clemente de Alejandría
  • 54. Tertuliano
  • 55. Orígenes
  • 56. Gregorio de Nisa
  • 57. Agustín de Hipona
  • 58. Boecio
  • 59. Pseudo-Dionisio Areopagita
  • 60. Máximo el Confesor
  • 61. Juan Damasceno
  • 62. El renacimiento carolingio (episodio breve)
  • 63. al-Kindi
  • 64. Juan Escoto Eriúgena
  • 65. al-Farabi
  • 66. al-Ash'ari
  • 67. Saadia Gaón
  • 68. Avicena (Ibn Sina)
  • 69. Pedro Damián
  • 70. Avicebrón (Ibn Gabirol)
  • 71. Anselmo de Canterbury
  • 72. Roscelino
  • 73. al-Ghazali
  • 74. Guillermo de Champeaux
  • 75. Judá Haleví
  • 76. Pedro Abelardo
  • 77. Gilberto de la Porrée
  • 78. Hugo de San Víctor
  • 79. Pedro Lombardo
  • 80. Ricardo de San Víctor
  • 81. Juan de Salisbury
  • 82. Averroes (Ibn Rushd)
  • 83. Joaquín de Fiore
  • 84. Maimónides
  • 85. Amalrico de Bena
  • 86. Suhrawardi
  • 87. David de Dinant
  • 88. Roberto Grosseteste
  • 89. Guillermo de Auvernia
  • 90. Alejandro de Hales
  • 91. Alberto Magno
  • 92. Roger Bacon
  • 93. Buenaventura
  • 94. Enrique de Gante
  • 95. Tomás de Aquino
  • 96. Raimundo Lulio
  • 97. Siger de Brabante
  • 98. Mateo de Aquasparta
  • 99. Pedro Hispano
  • 100. Maestro Eckhart
  • 101. Juan Duns Escoto
  • 102. Durando de San Porciano
  • 103. Marsilio de Padua
  • 104. Pedro Aureolo
  • 105. Guillermo de Ockham
  • 106. Gersónides (Levi ben Gerson)
  • 107. Los calculadores de Oxford (episodio breve)
  • 108. Juan Buridán
  • 109. Juan Wyclif

V. Renacimiento (Cap. 110-141)

  • 110. Leonardo Bruni
  • 111. Nicolás de Cusa
  • 112. Leon Battista Alberti
  • 113. Lorenzo Valla
  • 114. Marsilio Ficino
  • 115. Leonardo da Vinci
  • 116. Pietro Pomponazzi
  • 117. Giovanni Pico della Mirandola
  • 118. Erasmo de Rotterdam
  • 119. Nicolás Maquiavelo
  • 120. Nicolás Copérnico
  • 121. Tomás Moro
  • 122. Francisco de Vitoria
  • 123. Martín Lutero
  • 124. Francesco Guicciardini
  • 125. Bartolomé de las Casas
  • 126. Ulrico Zuinglio
  • 127. Juan Ginés de Sepúlveda
  • 128. Paracelso
  • 129. Jerónimo Cardano
  • 130. Juan Calvino
  • 131. Bernardino Telesio
  • 132. Francesco Patrizi
  • 133. Jean Bodin
  • 134. Michel de Montaigne
  • 135. Giovanni Botero
  • 136. Giordano Bruno
  • 137. Francisco Suárez
  • 138. Francis Bacon
  • 139. Galileo Galilei
  • 140. Tommaso Campanella
  • 141. Johannes Kepler

VI. Siglos XVII y XVIII (Cap. 142-185)

  • 142. Hugo Grocio
  • 143. Thomas Hobbes
  • 144. Pierre Gassendi
  • 145. René Descartes
  • 146. Los platónicos de Cambridge (episodio breve)
  • 147. Blaise Pascal
  • 148. Robert Boyle
  • 149. Baruch Spinoza
  • 150. John Locke
  • 151. Nicolas Malebranche
  • 152. Isaac Newton
  • 153. Gottfried Wilhelm Leibniz
  • 154. Pierre Bayle
  • 155. Sor Juana Inés de la Cruz
  • 156. Los deístas ingleses (episodio breve)
  • 157. Giambattista Vico
  • 158. Bernard de Mandeville
  • 159. Shaftesbury
  • 160. Christian Wolff
  • 161. George Berkeley
  • 162. Montesquieu
  • 163. Francis Hutcheson
  • 164. Voltaire
  • 165. Hermann Samuel Reimarus
  • 166. David Hartley
  • 167. Julien Offray de La Mettrie
  • 168. Thomas Reid
  • 169. David Hume
  • 170. Jean-Jacques Rousseau
  • 171. Denis Diderot
  • 172. Étienne Bonnot de Condillac
  • 173. Jean le Rond d'Alembert
  • 174. Barón d'Holbach
  • 175. Adam Smith
  • 176. Immanuel Kant
  • 177. Turgot
  • 178. Gotthold Ephraim Lessing
  • 179. Moses Mendelssohn
  • 180. Johann Georg Hamann
  • 181. Friedrich Heinrich Jacobi
  • 182. Condorcet
  • 183. Johann Gottfried Herder
  • 184. Johann Wolfgang von Goethe
  • 185. Friedrich Schiller

VII. Siglo XIX (Cap. 186-262)

  • 186. Jeremy Bentham
  • 187. Los tradicionalistas franceses (episodio breve)
  • 188. Los ideólogos (episodio breve)
  • 189. Saint-Simon
  • 190. Gian Domenico Romagnosi
  • 191. Johann Gottlieb Fichte
  • 192. Maine de Biran
  • 193. Wilhelm von Humboldt
  • 194. Friedrich Schleiermacher
  • 195. G. W. F. Hegel
  • 196. Friedrich Hölderlin
  • 197. Pasquale Galluppi
  • 198. Friedrich Schlegel
  • 199. Novalis
  • 200. Charles Fourier
  • 201. Jakob Friedrich Fries
  • 202. Friedrich Schelling
  • 203. Johann Friedrich Herbart
  • 204. Bernard Bolzano
  • 205. Arthur Schopenhauer
  • 206. Victor Cousin
  • 207. I. H. Fichte
  • 208. Antonio Rosmini
  • 209. Friedrich Eduard Beneke
  • 210. Auguste Comte
  • 211. John Henry Newman
  • 212. Vincenzo Gioberti
  • 213. Friedrich Adolf Trendelenburg
  • 214. Ludwig Feuerbach
  • 215. Max Stirner
  • 216. John Stuart Mill
  • 217. Charles Darwin
  • 218. Pierre-Joseph Proudhon
  • 219. Søren Kierkegaard
  • 220. Claude Bernard
  • 221. Félix Ravaisson
  • 222. Charles Renouvier
  • 223. Hermann Lotze
  • 224. Karl Marx
  • 225. Friedrich Engels
  • 226. Herbert Spencer
  • 227. El materialismo alemán del siglo XIX (episodio breve)
  • 228. Ernest Renan
  • 229. Hippolyte Taine
  • 230. Roberto Ardigò
  • 231. Jules Lachelier
  • 232. Wilhelm Dilthey
  • 233. T. H. Green
  • 234. Franz Brentano
  • 235. Henry Sidgwick
  • 236. Ernst Mach
  • 237. Charles S. Peirce
  • 238. Léon Ollé-Laprune
  • 239. Eduard von Hartmann
  • 240. William James
  • 241. Richard Avenarius
  • 242. Friedrich Nietzsche
  • 243. Émile Boutroux
  • 244. Rudolf Eucken
  • 245. F. H. Bradley
  • 246. Bernard Bosanquet
  • 247. Gottlob Frege
  • 248. Hans Vaihinger
  • 249. David George Ritchie
  • 250. Wilhelm Ostwald
  • 251. Alexius Meinong
  • 252. Henri Poincaré
  • 253. Josiah Royce
  • 254. Sigmund Freud
  • 255. Octave Hamelin
  • 256. Ferdinand de Saussure
  • 257. Émile Durkheim
  • 258. Georg Simmel
  • 259. Henri Bergson
  • 260. John Dewey
  • 261. Samuel Alexander
  • 262. Émile Meyerson

VIII. Siglo XX (Cap. 263-326)

  • 263. Edmund Husserl
  • 264. Alfred North Whitehead
  • 265. Maurice Blondel
  • 266. Pierre Duhem
  • 267. Friedrich Meinecke
  • 268. George Santayana
  • 269. F. C. S. Schiller
  • 270. Max Weber
  • 271. Miguel de Unamuno
  • 272. J. M. E. McTaggart
  • 273. Benedetto Croce
  • 274. Hans Driesch
  • 275. Léon Brunschvicg
  • 276. Bertrand Russell
  • 277. Pietro Martinetti
  • 278. G. E. Moore
  • 279. Ernst Cassirer
  • 280. Max Scheler
  • 281. Giovanni Gentile
  • 282. Pantaleo Carabellese
  • 283. Hans Kelsen
  • 284. Nicolai Hartmann
  • 285. Jacques Maritain
  • 286. José Ortega y Gasset
  • 287. Karl Jaspers
  • 288. Gaston Bachelard
  • 289. Georg Lukács
  • 290. Ernst Bloch
  • 291. Karl Korsch
  • 292. C. D. Broad
  • 293. Martin Heidegger
  • 294. Ludwig Wittgenstein
  • 295. Gabriel Marcel
  • 296. Emilio Betti
  • 297. Antonio Gramsci
  • 298. Rudolf Carnap
  • 299. Karl Mannheim
  • 300. Max Horkheimer
  • 301. Herbert Marcuse
  • 302. Hans-Georg Gadamer
  • 303. Jacques Lacan
  • 304. Karl Popper
  • 305. Theodor W. Adorno
  • 306. Emmanuel Mounier
  • 307. Jean-Paul Sartre
  • 308. Emmanuel Levinas
  • 309. Hannah Arendt
  • 310. Maurice Merleau-Ponty
  • 311. Claude Lévi-Strauss
  • 312. W. V. O. Quine
  • 313. Simone de Beauvoir
  • 314. Albert Camus
  • 315. Paul Ricoeur
  • 316. Louis Althusser
  • 317. Luigi Pareyson
  • 318. John Rawls
  • 319. Thomas S. Kuhn
  • 320. Imre Lakatos
  • 321. Paul K. Feyerabend
  • 322. Michel Foucault
  • 323. Jacques Derrida
  • 324. Richard Rorty
  • 325. Robert Nozick
  • 326. Jürgen Habermas

Nuestras arbitrariedades

Los que entran por decisión nuestra, y por qué:

  • Hipatia. Para separar el mito de lo que dicen las fuentes.
  • Damascio. El último director de la Academia de Atenas, cerrada en 529.
  • Francisco de Vitoria. Salamanca y el derecho de gentes ante la conquista.
  • Bartolomé de las Casas. La junta de Valladolid de 1550.
  • Juan Ginés de Sepúlveda. La otra voz de Valladolid.
  • Michel de Montaigne. El ensayo como forma de filosofar.
  • Sor Juana Inés de la Cruz. Hacemos esta serie desde México, y las obras de referencia casi no la mencionan.
  • Hannah Arendt. Solo una de las seis historias le dedica sección, pero la Stanford Encyclopedia of Philosophy la cita en más de cincuenta entradas.
  • Simone de Beauvoir. Solo una de las seis historias le dedica sección, pero la Stanford Encyclopedia of Philosophy la cita en 45 entradas.
  • Cicerón. Transmite en latín la filosofía helenística.
  • Lucrecio. La única exposición completa del epicureísmo.
  • Juan Buridán. El ímpetu, y el asno que lleva su nombre.
  • Rudolf Carnap. El Círculo de Viena.
  • Albert Camus. El absurdo.

¿A quién habrías metido tú, y a quién sacarías?